VÌ SAO HUYẾT ÁP DỄ TĂNG KHI TRỜI LẠNH? CÁCH PHÒNG NGỪA
Thời tiết chuyển lạnh không chỉ khiến cơ thể dễ mệt mỏi mà còn tiềm ẩn những ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch, đặc biệt ở người cao tuổi và người có tiền sử tăng huyết áp. Khi nhiệt độ giảm, huyết áp có xu hướng tăng cao hơn, khiến việc kiểm soát bệnh trở nên khó khăn. Vậy đâu là nguyên nhân gây ra tình trạng này và làm thế nào để giữ huyết áp ổn định trong những ngày lạnh?
1. Vì sao huyết áp dễ tăng khi trời lạnh?
Khi thời tiết trở lạnh, cơ thể phải thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ để duy trì thân nhiệt ổn định. Quá trình này tác động trực tiếp đến hoạt động của hệ tuần hoàn và có thể khiến huyết áp tăng cao hơn bình thường.
Mạch máu co lại khi nhiệt độ giảm
Đây là một trong những nguyên nhân chính khiến huyết áp dễ tăng vào mùa lạnh. Khi tiếp xúc với không khí lạnh, các mạch máu ngoại vi có xu hướng co lại nhằm hạn chế thất thoát nhiệt. Điều này làm tăng sức cản của dòng máu, khiến áp lực trong lòng mạch tăng lên và tim phải hoạt động nhiều hơn để duy trì tuần hoàn.
Hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh hơn
Nhiệt độ thấp có thể kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng giải phóng các hormone như adrenaline và noradrenaline. Những thay đổi này góp phần làm mạch máu co lại, tăng nhịp tim và khiến huyết áp có xu hướng tăng.
Thói quen sinh hoạt thay đổi trong mùa lạnh
Bên cạnh tác động của nhiệt độ, nhiều người thường ít vận động hơn, ăn nhiều thực phẩm đậm muối hoặc tăng cân trong mùa đông. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát huyết áp, đặc biệt ở người đã mắc bệnh tăng huyết áp.
Theo Mayo Clinic, huyết áp nhìn chung có xu hướng cao hơn vào mùa đông so với mùa hè. Những biến động liên quan đến thời tiết thường rõ rệt hơn ở người từ 65 tuổi trở lên.
2. Huyết áp tăng khi trời lạnh có nguy hiểm không?
Huyết áp tăng do thời tiết không đồng nghĩa với việc mọi người đều gặp nguy hiểm. Tuy nhiên, đối với người có bệnh tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc nhiều yếu tố nguy cơ, những biến động này có thể tạo thêm áp lực lên tim và hệ thống mạch máu.
Nếu huyết áp tăng cao kéo dài và không được kiểm soát, nguy cơ xảy ra các biến chứng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim hoặc tổn thương thận có thể gia tăng.
Đặc biệt, những đối tượng dưới đây cần chú ý theo dõi huyết áp khi trời lạnh:
- Người cao tuổi, nhất là từ 65 tuổi trở lên.
- Người có tiền sử tăng huyết áp hoặc đang điều trị bằng thuốc hạ huyết áp.
- Người mắc bệnh mạch vành, suy tim hoặc bệnh thận mạn tính.
- Người mắc đái tháo đường, thừa cân, béo phì hoặc ít vận động.
Một điều đáng lưu ý là tăng huyết áp thường diễn tiến âm thầm, không có biểu hiện rõ ràng. Nhiều người chỉ phát hiện huyết áp tăng khi đo kiểm tra sức khỏe. Vì vậy, không nên đợi đến khi xuất hiện triệu chứng mới bắt đầu theo dõi.
3. Làm thế nào để phòng ngừa huyết áp dễ tăng khi trời lạnh?
Để hạn chế huyết áp dễ tăng trong mùa lạnh, việc chủ động điều chỉnh thói quen sinh hoạt và theo dõi sức khỏe là vô cùng quan trọng.
Giữ ấm cơ thể, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột
Khi trời lạnh, nên mặc đủ ấm, đặc biệt chú ý giữ ấm vùng đầu, cổ, ngực và bàn chân. Hạn chế ra ngoài đột ngột vào sáng sớm hoặc tối muộn khi nhiệt độ xuống thấp. Người cao tuổi và người mắc bệnh tim mạch nên làm ấm cơ thể trước khi chuyển từ môi trường ấm sang môi trường lạnh.
Theo dõi huyết áp thường xuyên
Người có tiền sử tăng huyết áp nên duy trì thói quen đo huyết áp tại nhà theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Trước khi đo, cần nghỉ ngơi ít nhất 5 phút, ngồi đúng tư thế, tránh uống cà phê, hút thuốc hoặc vận động mạnh trong vòng 30 phút trước đó. Ghi lại kết quả đo để theo dõi sự thay đổi và trao đổi với bác sĩ khi cần thiết.
Duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh
Hạn chế thực phẩm chứa nhiều muối như đồ muối chua, thực phẩm chế biến sẵn và các món ăn quá mặn. Theo khuyến nghị của WHO, người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 5 g muối mỗi ngày, tương đương khoảng một thìa cà phê muối, tính cả lượng muối có sẵn trong thực phẩm.
Bên cạnh đó, nên bổ sung rau xanh, trái cây và duy trì chế độ ăn uống cân đối, phù hợp với tình trạng sức khỏe.
Vận động đều đặn, phù hợp với thể trạng
Thời tiết lạnh dễ khiến nhiều người ngại vận động. Tuy nhiên, duy trì hoạt động thể chất thường xuyên có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát huyết áp và bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Có thể lựa chọn đi bộ, tập thể dục nhẹ nhàng hoặc vận động trong nhà khi thời tiết quá lạnh. Tránh tập luyện gắng sức đột ngột ngoài trời lạnh, nhất là với người mắc bệnh tim mạch.
Tuân thủ điều trị và kiểm tra sức khỏe định kỳ
Người đang sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp cần uống thuốc đúng liều, đúng thời điểm theo chỉ định. Không tự ý ngưng thuốc hoặc thay đổi liều khi thấy huyết áp tăng hoặc giảm theo thời tiết.
Nếu kết quả đo huyết áp thường xuyên cao hơn mức mục tiêu được bác sĩ khuyến nghị, cần thăm khám để được đánh giá và điều chỉnh điều trị phù hợp.
4. Khi nào cần đến cơ sở y tế?
Trong mùa lạnh, nếu huyết áp tăng cao bất thường, người bệnh cần được theo dõi và xử trí phù hợp. Đặc biệt, khi xuất hiện các triệu chứng như đau ngực, khó thở, đau đầu dữ dội đột ngột, nhìn mờ, yếu hoặc tê một bên cơ thể, méo miệng hay nói khó, cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
Không nên tự ý uống thêm thuốc hạ huyết áp hoặc áp dụng những biện pháp làm giảm huyết áp nhanh khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.
5. Chủ động kiểm soát huyết áp, bảo vệ sức khỏe mùa lạnh
Thời tiết lạnh là yếu tố có thể ảnh hưởng khiến huyết áp dễ tăng, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh lý tim mạch. Tuy nhiên, những tác động này có thể được hạn chế bằng việc duy trì lối sống khoa học và chủ động chăm sóc sức khỏe.
Giữ ấm cơ thể, ăn uống lành mạnh, vận động phù hợp và theo dõi huyết áp thường xuyên chính là những thói quen quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch trong mùa lạnh.
Hãy quan tâm đến huyết áp ngay từ hôm nay để cùng bản thân và gia đình đón mùa đông an toàn, khỏe mạnh!
