ĐIỂM DANH 5 BỆNH HÔ HẤP TRẺ THƯỜNG GẶP MÙA TỰU TRƯỜNG

Mỗi khi năm học mới bắt đầu, trẻ quay lại lớp, tiếp xúc gần với nhiều bạn bè và sinh hoạt trong môi trường đông người. Việc dùng chung đồ dùng học tập, chạm vào các bề mặt công cộng hoặc chưa che miệng đúng cách khi ho, hắt hơi có thể tạo điều kiện cho virus, vi khuẩn lây lan. Đây là lý do bệnh hô hấp trẻ thường gặp mùa tựu trường luôn là vấn đề được nhiều phụ huynh quan tâm.

Bên cạnh yếu tố lây nhiễm, sự thay đổi thời tiết, môi trường sử dụng điều hòa và lịch sinh hoạt bị xáo trộn sau kỳ nghỉ cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ. Nhận biết sớm bệnh hô hấp trẻ thường gặp mùa tựu trường sẽ giúp ba mẹ theo dõi đúng cách và đưa trẻ đi khám kịp thời khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

1. Cảm lạnh

Cảm lạnh là một trong những bệnh hô hấp trẻ thường gặp mùa tựu trường, chủ yếu do virus gây ra. Bệnh có thể lây qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc qua bàn tay và đồ vật có chứa dịch tiết đường hô hấp.

Trẻ bị cảm lạnh thường có các biểu hiện:

• Hắt hơi, nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi
• Ho nhẹ, ngứa hoặc đau họng
• Mệt mỏi, khó chịu
• Có thể sốt nhẹ
• Ăn uống kém hơn bình thường

Phần lớn trường hợp cảm lạnh có thể cải thiện sau vài ngày nếu trẻ được nghỉ ngơi, uống đủ nước và chăm sóc phù hợp. Ba mẹ có thể vệ sinh mũi cho trẻ bằng nước muối sinh lý đúng cách, giữ không gian sống thông thoáng và thường xuyên theo dõi nhiệt độ cơ thể.

Cảm lạnh thường do virus nên kháng sinh không có tác dụng điều trị. Ba mẹ không nên tự ý cho trẻ sử dụng kháng sinh hoặc phối hợp nhiều loại thuốc cảm, thuốc ho khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.

2. Viêm họng – viêm amidan

Viêm họng và viêm amidan là nhóm bệnh hô hấp trẻ thường gặp mùa tựu trường do trẻ tiếp xúc gần với nhiều người trong lớp học. Tác nhân gây bệnh có thể là virus hoặc vi khuẩn, nhưng phần lớn trường hợp viêm họng ở trẻ do virus.

Các dấu hiệu thường gặp gồm:

• Đau rát hoặc khô họng
• Ho, khàn tiếng
• Sốt
• Khó nuốt hoặc đau khi nuốt
• Biếng ăn
• Amidan sưng đỏ
• Có thể xuất hiện hạch vùng cổ

Không thể chỉ dựa vào việc trẻ sốt cao, đau họng hoặc có chấm trắng trên amidan để khẳng định bệnh do vi khuẩn. Trẻ cần được bác sĩ thăm khám và thực hiện xét nghiệm khi cần thiết trước khi sử dụng kháng sinh.

Trong thời gian theo dõi, ba mẹ nên cho trẻ uống đủ nước, ăn thức ăn mềm, dễ nuốt và tránh các món quá cay hoặc quá nóng.

3. Cúm mùa

Trong danh sách bệnh hô hấp trẻ thường gặp mùa tựu trường, cúm mùa cần được chú ý vì bệnh dễ lây lan và có thể gây biến chứng. Virus cúm có thể phát tán qua giọt bắn, bàn tay hoặc những bề mặt được nhiều trẻ cùng chạm vào.

Khác với cảm lạnh thường tiến triển từ từ, cúm có thể khởi phát đột ngột với các biểu hiện:

• Sốt, có thể sốt cao
• Ho và đau họng
• Đau đầu
• Đau mỏi cơ thể
• Mệt mỏi nhiều
• Nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi
• Trẻ nhỏ có thể nôn hoặc tiêu chảy

Cúm thường khiến trẻ mệt hơn cảm lạnh và có thể gây viêm phổi, mất nước hoặc làm nặng thêm bệnh lý sẵn có. Trẻ nhỏ, trẻ mắc hen phế quản, bệnh tim phổi hoặc suy giảm miễn dịch cần được theo dõi sát.

Khi trẻ có biểu hiện nghi mắc cúm, ba mẹ nên cho trẻ nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với người khác và liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn. Thuốc kháng virus chỉ nên sử dụng theo chỉ định chuyên môn.

4. Viêm phế quản

Viêm phế quản cũng là bệnh hô hấp trẻ thường gặp mùa tựu trường, thường xuất hiện sau một đợt nhiễm virus đường hô hấp trên. Trẻ có thể bắt đầu bằng triệu chứng sổ mũi, đau họng, sau đó ho tăng dần.

Các biểu hiện thường gặp bao gồm:

• Ho khan hoặc ho có đờm
• Ho nhiều, đặc biệt vào ban đêm
• Có thể khò khè
• Sốt nhẹ hoặc sốt
• Mệt mỏi
• Đau hoặc khó chịu ở ngực khi ho nhiều
• Ăn uống kém

Màu sắc của đờm không đủ để xác định trẻ bị nhiễm khuẩn và không phải căn cứ duy nhất để sử dụng kháng sinh. Ba mẹ không nên tự cho trẻ dùng thuốc giảm ho, thuốc long đờm, thuốc giãn phế quản hoặc kháng sinh khi chưa có hướng dẫn.

Cần phân biệt viêm phế quản với viêm tiểu phế quản. Viêm tiểu phế quản thường gặp ở trẻ dưới hai tuổi, có thể gây khò khè, thở nhanh và khó thở. Trẻ nhỏ có những biểu hiện này cần được đưa đi khám sớm.

5. Viêm phổi

Viêm phổi là một trong những bệnh hô hấp trẻ thường gặp mùa tựu trường có nguy cơ diễn biến nặng. Bệnh là tình trạng nhiễm trùng tại phổi do nhiều tác nhân gây ra, bao gồm virus và vi khuẩn.

Trẻ bị viêm phổi có thể xuất hiện các dấu hiệu:

• Sốt
• Ho
• Thở nhanh
• Khó thở
• Rút lõm lồng ngực khi hít vào
• Phập phồng cánh mũi
• Bú hoặc ăn uống kém
• Mệt bất thường, ngủ nhiều
• Môi hoặc da tím tái

Không phải trẻ viêm phổi nào cũng sốt cao hoặc ho nhiều. Ở trẻ nhỏ, biểu hiện ban đầu đôi khi chỉ là bú kém, thở nhanh, quấy khóc hoặc lừ đừ. Do đó, ba mẹ không nên chờ trẻ xuất hiện đầy đủ triệu chứng mới đưa đi khám.

Viêm phổi cần được bác sĩ đánh giá và điều trị phù hợp. Tự mua kháng sinh có thể làm chậm quá trình phát hiện bệnh nặng, gây tác dụng không mong muốn và làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Dù là bệnh hô hấp trẻ thường gặp mùa tựu trường nào, ba mẹ cũng cần đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo sau:

• Thở nhanh hoặc khó thở
• Rút lõm lồng ngực
• Thở rít, khò khè nhiều hoặc ngừng thở
• Môi, mặt hoặc đầu ngón tay tím tái
• Sốt cao, sốt kéo dài hoặc tái diễn
• Co giật
• Lừ đừ, khó đánh thức hoặc phản ứng kém
• Bỏ bú, không uống được hoặc nôn liên tục
• Tiểu ít, môi khô hoặc có biểu hiện mất nước
• Tình trạng ho, sốt hoặc mệt ngày càng nặng

Ngưỡng thở nhanh thay đổi theo từng độ tuổi. Nếu không biết cách đếm nhịp thở hoặc nhận thấy trẻ thở khác thường, ba mẹ không nên tự kết luận mà cần đưa trẻ đi khám.

Cách phòng bệnh hô hấp cho trẻ mùa tựu trường

Để hạn chế bệnh hô hấp trẻ thường gặp mùa tựu trường, ba mẹ nên hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên, che miệng bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay khi ho, hắt hơi và không dùng chung bình nước, khăn mặt hay vật dụng cá nhân.

Trẻ cần được ngủ đủ giấc, ăn uống đa dạng, uống đủ nước, vận động phù hợp và tiêm chủng theo khuyến cáo. Không gian sống và lớp học nên được giữ thông thoáng, sạch sẽ. Khi trẻ đang sốt hoặc có triệu chứng hô hấp rõ rệt, ba mẹ nên cho trẻ nghỉ học để trẻ hồi phục và hạn chế lây bệnh cho các bạn.

Các biểu hiện của bệnh hô hấp trẻ thường gặp mùa tựu trường có thể chồng lấp nên danh sách triệu chứng chỉ giúp nhận biết nguy cơ, không thay thế chẩn đoán y khoa. Theo dõi nhịp thở, khả năng ăn uống và mức độ tỉnh táo của trẻ thường quan trọng hơn việc cố xác định tên bệnh tại nhà.