5 THÓI QUEN ÂM THẦM LÀM PHỔI YẾU HƠN MỖI NGÀY
Phổi là cơ quan quan trọng giúp cơ thể trao đổi oxy và duy trì sự sống. Tuy nhiên, không phải chỉ khi mắc bệnh hô hấp phổi mới bị ảnh hưởng. Nhiều thói quen nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày cũng có thể khiến phổi phải “làm việc quá sức”, lâu dần làm giảm sức khỏe đường hô hấp.
Dưới đây là 5 thói quen âm thầm làm phổi yếu hơn mỗi ngày mà nhiều người dễ bỏ qua.
Hút thuốc lá hoặc thường xuyên hít khói thuốc thụ động
Hút thuốc lá là một trong những yếu tố gây hại rõ ràng nhất đối với phổi. Khói thuốc có thể làm tổn thương đường hô hấp, làm tăng nguy cơ mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, làm nặng thêm bệnh hen và tăng nguy cơ nhiễm trùng hô hấp.
Điều đáng lưu ý là người không hút thuốc nhưng thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc cũng có thể bị ảnh hưởng. Khói thuốc thụ động là một nguồn ô nhiễm không khí trong nhà, đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh hô hấp nền.
Nên làm gì?
Hạn chế tối đa việc hút thuốc và tránh để khói thuốc xuất hiện trong không gian sống. Gia đình có trẻ nhỏ nên duy trì môi trường trong nhà không khói thuốc để bảo vệ hệ hô hấp của trẻ.
Sống trong môi trường nhiều bụi mịn, khói xe nhưng không có biện pháp bảo vệ
Không khí ô nhiễm, đặc biệt là bụi mịn, có thể đi sâu vào hệ hô hấp và gây kích ứng đường thở. Tại Việt Nam, WHO ghi nhận ô nhiễm không khí là vấn đề sức khỏe đáng quan tâm, trong đó các nguồn phát thải có thể đến từ giao thông, công nghiệp, nhà máy điện than và việc sử dụng nhiên liệu rắn trong hộ gia đình.
Nhiều người có thói quen ra đường vào giờ cao điểm, đi qua khu vực nhiều khói bụi nhưng không đeo khẩu trang phù hợp. Về lâu dài, việc tiếp xúc thường xuyên với không khí ô nhiễm có thể khiến phổi dễ bị kích ứng, ho, khò khè hoặc làm nặng thêm các bệnh hô hấp sẵn có.
Nên làm gì?
Theo dõi chất lượng không khí khi cần ra ngoài, đặc biệt vào những ngày chỉ số ô nhiễm cao. Khi di chuyển ở nơi nhiều khói bụi, nên đeo khẩu trang phù hợp, vệ sinh mũi họng sau khi về nhà và ưu tiên không gian sống thông thoáng, sạch sẽ.
Để nhà cửa ẩm mốc, ít vệ sinh không gian sống
Môi trường sống ẩm thấp, nhiều nấm mốc có thể ảnh hưởng đến đường hô hấp, nhất là ở người có cơ địa dị ứng hoặc hen suyễn.
Các khu vực dễ bị ẩm mốc gồm phòng tắm, bếp, tường bị thấm nước, rèm cửa, thảm, máy tạo ẩm hoặc điều hòa không được vệ sinh định kỳ. Nếu sống lâu trong không gian này, phổi và đường thở có thể thường xuyên bị kích thích.
Nên làm gì?
Giữ nhà cửa khô thoáng, xử lý các vị trí rò rỉ nước, vệ sinh điều hòa, máy tạo ẩm và chăn ga định kỳ. Độ ẩm trong nhà nên được kiểm soát ở mức hợp lý, tránh quá ẩm vì có thể tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển.
Lạm dụng hương thơm, xịt phòng, hóa chất tẩy rửa trong không gian kín
Nhiều người thích dùng xịt phòng, nến thơm, tinh dầu hoặc hóa chất tẩy rửa để tạo mùi dễ chịu cho nhà cửa. Tuy nhiên, nếu sử dụng trong không gian kín, nồng độ cao hoặc quá thường xuyên, các sản phẩm này có thể góp phần làm ô nhiễm không khí trong nhà.
Đối với người có đường hô hấp nhạy cảm, trẻ nhỏ hoặc người mắc hen, mùi hương nồng và hóa chất bay hơi có thể gây khó chịu, ho, hắt hơi hoặc kích ứng mũi họng.
Nên làm gì?
Không nên lạm dụng sản phẩm tạo mùi trong phòng kín. Khi dùng chất tẩy rửa, nên mở cửa thông thoáng, tránh pha trộn hóa chất tùy tiện và ưu tiên sản phẩm có mùi nhẹ, phù hợp với không gian gia đình.
Ít vận động, thở nông và không rèn luyện sức khỏe hô hấp
Lối sống ít vận động không chỉ ảnh hưởng đến cân nặng, tim mạch mà còn có thể làm giảm khả năng hoạt động hiệu quả của hệ hô hấp. Khi cơ thể ít vận động, nhịp thở thường nông hơn, cơ hô hấp ít được rèn luyện, sức bền thể lực cũng giảm dần.
Nhiều người chỉ chú ý đến phổi khi bắt đầu ho, khó thở hoặc mệt khi leo cầu thang. Thực tế, chăm sóc phổi nên bắt đầu từ những thói quen đơn giản như đi bộ, vận động nhẹ, tập thở và duy trì môi trường sống lành mạnh.
Nên làm gì?
Duy trì vận động đều đặn phù hợp với thể trạng, chẳng hạn đi bộ, đạp xe nhẹ, tập thở sâu hoặc yoga. Người có bệnh lý hô hấp, tim mạch hoặc thường xuyên khó thở nên hỏi ý kiến chuyên gia y tế trước khi tập luyện.
Dấu hiệu cho thấy phổi có thể đang “kêu cứu”
Bạn nên chú ý hơn đến sức khỏe hô hấp nếu thường xuyên gặp các dấu hiệu như:
- Ho kéo dài hoặc ho tái đi tái lại
- Dễ hụt hơi khi vận động nhẹ
- Khò khè, nặng ngực
- Hay mệt, giảm sức bền
- Đờm nhiều, đặc biệt vào buổi sáng
- Dễ bị viêm đường hô hấp khi thay đổi thời tiết
Các dấu hiệu trên không đồng nghĩa chắc chắn với bệnh phổi nghiêm trọng, nhưng nếu kéo dài hoặc nặng lên, bạn nên đi khám để được kiểm tra đúng cách.
Làm gì để bảo vệ phổi mỗi ngày?
Để phổi khỏe hơn, bạn nên bắt đầu từ những thay đổi nhỏ nhưng bền vững:
- Không hút thuốc và tránh khói thuốc thụ động
- Đeo khẩu trang khi ra ngoài nơi nhiều bụi, khói xe
- Giữ nhà cửa sạch, khô thoáng, hạn chế ẩm mốc
- Không lạm dụng xịt phòng, nến thơm, hóa chất tẩy rửa
- Vận động đều đặn và tập thở sâu
- Uống đủ nước, ăn đa dạng rau xanh, trái cây
- Khám sức khỏe khi có triệu chứng hô hấp kéo dài
Phổi yếu đi không chỉ do bệnh lý mà còn có thể bắt nguồn từ những thói quen âm thầm lặp lại mỗi ngày. Khói thuốc, bụi mịn, môi trường ẩm mốc, hóa chất trong nhà và lối sống ít vận động đều có thể khiến hệ hô hấp chịu áp lực lâu dài.
Chăm sóc phổi không cần bắt đầu từ điều quá phức tạp. Chỉ cần thay đổi môi trường sống, giảm tiếp xúc với yếu tố gây kích ứng và duy trì vận động đều đặn, bạn đã giúp phổi có thêm điều kiện để hoạt động khỏe mạnh hơn mỗi ngày.
