Vì sao mẹ bầu hay mắc trĩ? Trĩ khi mang thai làm gì để cải thiện?

Trĩ khi mang thai là tình trạng khá phổ biến, đặc biệt ở những tháng cuối thai kỳ. Mẹ bầu có thể cảm thấy ngứa, đau rát, khó chịu vùng hậu môn hoặc thấy máu đỏ tươi sau khi đi đại tiện. Mặc dù phần lớn trường hợp không nguy hiểm, bệnh trĩ vẫn có thể ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống của mẹ.

Vậy vì sao mẹ bầu hay mắc trĩ, làm thế nào để cải thiện và khi nào cần đi khám? Cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Trĩ khi mang thai là gì?

Bệnh trĩ xảy ra khi các đám rối tĩnh mạch ở vùng hậu môn – trực tràng bị giãn và sưng lên. Tùy vị trí, trĩ được chia thành:

• Trĩ nội: hình thành bên trong ống hậu môn, thường ít đau nhưng có thể gây chảy máu khi đi ngoài.
• Trĩ ngoại: xuất hiện phía ngoài hậu môn, có thể gây đau, ngứa, sưng hoặc cảm giác cộm khó chịu.

Trong thai kỳ, sự thay đổi hormone, áp lực từ tử cung và tình trạng táo bón khiến nguy cơ xuất hiện hoặc làm nặng thêm bệnh trĩ tăng cao.

Vì sao mẹ bầu hay mắc trĩ khi mang thai?

1. Tử cung ngày càng lớn gây áp lực lên tĩnh mạch

Khi thai nhi phát triển, tử cung cũng tăng kích thước và tạo áp lực lên vùng chậu cũng như các mạch máu xung quanh trực tràng.

Áp lực này có thể làm cản trở quá trình máu trở về tim, khiến máu dễ ứ lại trong các tĩnh mạch vùng hậu môn. Theo thời gian, các tĩnh mạch có thể giãn ra và hình thành búi trĩ.

Đây cũng là lý do mẹ bầu dễ mắc trĩ khi mang thai, thường xuất hiện nhiều hơn trong tam cá nguyệt thứ hai và thứ ba.

2. Thay đổi hormone trong thai kỳ

Trong thời gian mang thai, nồng độ hormone progesterone tăng lên để hỗ trợ sự phát triển của thai nhi.

Tuy nhiên, progesterone cũng làm giãn các thành tĩnh mạch, khiến mạch máu dễ bị giãn và sưng hơn. Đồng thời, hormone này có thể làm giảm nhu động ruột, khiến thức ăn di chuyển chậm hơn trong hệ tiêu hóa.

Hệ quả là mẹ bầu dễ bị táo bón – một trong những yếu tố quan trọng làm tăng nguy cơ mắc trĩ.

3. Táo bón kéo dài

Táo bón là vấn đề tiêu hóa rất thường gặp khi mang thai.

Khi phân khô và cứng, mẹ bầu thường phải rặn nhiều khi đi đại tiện. Việc tăng áp lực liên tục lên các tĩnh mạch hậu môn có thể khiến búi trĩ xuất hiện hoặc trở nên nghiêm trọng hơn.

Ngoài ảnh hưởng của hormone, táo bón khi mang thai còn có thể liên quan đến chế độ ăn thiếu chất xơ, uống ít nước, ít vận động hoặc sử dụng một số chế phẩm bổ sung sắt.

4. Lưu lượng máu trong cơ thể tăng

Trong thai kỳ, lượng máu lưu thông trong cơ thể mẹ tăng lên đáng kể để đáp ứng nhu cầu phát triển của thai nhi.

Sự gia tăng lưu lượng máu kết hợp với áp lực của tử cung có thể khiến hệ thống tĩnh mạch chịu nhiều áp lực hơn, trong đó có các tĩnh mạch tại hậu môn và trực tràng.

5. Ít vận động hoặc ngồi quá lâu có thể tăng nguy cơ mắc trĩ khi mang thai

Khi bụng ngày càng lớn, nhiều mẹ bầu có xu hướng vận động ít hơn hoặc ngồi, nằm trong thời gian dài.

Việc duy trì một tư thế quá lâu có thể làm tăng áp lực lên vùng hậu môn, đồng thời ảnh hưởng đến tuần hoàn máu và nhu động ruột, từ đó làm tăng nguy cơ táo bón và bệnh trĩ.

Dấu hiệu mẹ bầu có thể đang mắc trĩ khi mang thai

Một số biểu hiện thường gặp gồm:

• Ngứa hoặc khó chịu quanh hậu môn.
• Đau, rát khi đi đại tiện.
• Có cảm giác sưng hoặc xuất hiện khối nhỏ quanh hậu môn.
• Có máu đỏ tươi trên giấy vệ sinh hoặc bề mặt phân.
• Cảm giác đi ngoài chưa hết.
• Đau khi ngồi trong trường hợp búi trĩ sưng nhiều.

Tuy nhiên, không nên mặc định mọi trường hợp chảy máu hậu môn đều do bệnh trĩ khi mang thai. Một số bệnh lý đường tiêu hóa khác cũng có thể gây chảy máu, vì vậy mẹ bầu nên trao đổi với bác sĩ nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn.

Mẹ bầu bị trĩ khi mang thai nên làm gì để cải thiện?

1. Tăng cường chất xơ trong chế độ ăn

Chất xơ giúp làm mềm phân, tăng thể tích phân và hỗ trợ nhu động ruột, nhờ đó hạn chế tình trạng phải rặn khi đi đại tiện.

Mẹ bầu có thể bổ sung chất xơ từ:

• Rau xanh.
• Khoai lang.
• Yến mạch.
• Ngũ cốc nguyên hạt.
• Đậu và các loại hạt.
• Hoa quả như chuối, lê, táo, kiwi, thanh long.

Nên tăng lượng chất xơ từ từ để cơ thể thích nghi và hạn chế đầy bụng.

2. Uống đủ nước giảm mắc trĩ khi mang thai

Nước giúp phân mềm hơn và hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa.

Mẹ bầu mắc trĩ khi mang thai nên uống nước đều trong ngày thay vì đợi đến khi khát mới uống. Nhu cầu nước có thể khác nhau tùy cơ địa, thời tiết, mức độ vận động và tình trạng thai kỳ.

3. Không nhịn đi đại tiện

Nhịn đi ngoài khiến phân nằm lâu trong đại tràng, mất thêm nước và trở nên khô cứng hơn.

Khi có nhu cầu đi đại tiện, mẹ nên đi vệ sinh sớm và tránh ngồi quá lâu trên bồn cầu.

Đặc biệt, không nên cố rặn mạnh vì hành động này làm tăng áp lực trực tiếp lên các tĩnh mạch hậu môn.

4. Vận động nhẹ nhàng mỗi ngày

Nếu thai kỳ bình thường và không có chống chỉ định từ bác sĩ, mẹ có thể duy trì các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ hoặc các bài tập phù hợp với phụ nữ mang thai.

Vận động giúp cải thiện nhu động ruột, hạn chế táo bón và hỗ trợ tuần hoàn máu đồng thời hạn chế khả năng mắc trĩ khi mang thai

5. Hạn chế ngồi hoặc đứng quá lâu

Mẹ nên thay đổi tư thế thường xuyên, tránh ngồi liên tục trong nhiều giờ.

Khi nghỉ ngơi, có thể nằm nghiêng sang trái để giảm áp lực của tử cung lên một số mạch máu lớn và hỗ trợ tuần hoàn.

6. Giữ vệ sinh vùng hậu môn

Sau khi đi vệ sinh, nên làm sạch nhẹ nhàng bằng nước sạch và giữ vùng hậu môn khô thoáng.

Tránh chà xát mạnh hoặc sử dụng các sản phẩm có khả năng gây kích ứng.

Ngâm hoặc rửa vùng hậu môn bằng nước ấm trong thời gian ngắn cũng có thể giúp giảm cảm giác đau và khó chịu ở một số trường hợp.

Mẹ bầu có được dùng thuốc trị trĩ không?

Không phải tất cả thuốc bôi, thuốc đặt hoặc thuốc uống điều trị trĩ đều phù hợp trong thai kỳ.

Vì vậy, mẹ bầu mắc trĩ khi mang thai không nên tự ý mua và sử dụng thuốc, kể cả các sản phẩm dùng ngoài da hoặc sản phẩm có nguồn gốc thảo dược.

Nếu triệu chứng gây nhiều khó chịu, bác sĩ hoặc dược sĩ có chuyên môn có thể đánh giá tình trạng thai kỳ và hướng dẫn biện pháp phù hợp.

Khi nào mẹ bầu mắc trĩ khi mang thai cần đi khám?

Mẹ bầu nên đi khám nếu:

• Chảy máu hậu môn nhiều hoặc thường xuyên.
• Đau hậu môn dữ dội hoặc tăng nhanh.
• Búi trĩ sưng lớn, đổi màu hoặc rất đau.
• Táo bón kéo dài dù đã thay đổi chế độ ăn và sinh hoạt.
• Phân có màu đen bất thường.
• Có đau bụng, sốt, chóng mặt hoặc các triệu chứng bất thường khác.

Việc thăm khám giúp xác định chính xác nguyên nhân và loại trừ các bệnh lý khác có biểu hiện tương tự.

Trĩ khi mang thai có tự hết sau sinh không?

Ở nhiều phụ nữ, bệnh trĩ liên quan đến thai kỳ có thể giảm đáng kể sau khi sinh khi áp lực của tử cung lên vùng chậu giảm và hormone dần trở về trạng thái bình thường.

Tuy nhiên, nếu táo bón tiếp tục kéo dài hoặc búi trĩ đã phát triển lớn, triệu chứng có thể tồn tại sau sinh và cần được đánh giá thêm.

Mẹ bầu dễ mắc trĩ do nhiều yếu tố phối hợp như tử cung lớn gây áp lực lên tĩnh mạch, thay đổi hormone, táo bón, tăng lưu lượng máu và giảm vận động.

Để cải thiện tình trạng trĩ khi mang thai mẹ nên chú trọng phòng ngừa táo bón bằng cách ăn đủ chất xơ, uống đủ nước, vận động phù hợp, không nhịn đi đại tiện và hạn chế rặn mạnh. Nếu xuất hiện chảy máu nhiều, đau kéo dài hoặc các dấu hiệu bất thường, mẹ nên đi khám thay vì tự điều trị tại nhà.