6 THÓI QUEN GIÚP TRẺ GIẢM NGUY CƠ LÂY BỆNH HÔ HẤP Ở TRƯỜNG

Trường học là môi trường tập trung đông trẻ, thường xuyên diễn ra các hoạt động học tập, vui chơi và ăn uống chung. Trong khi đó, hệ miễn dịch của trẻ vẫn đang hoàn thiện, đặc biệt ở lứa tuổi mầm non và tiểu học. Việc tiếp xúc gần, dùng chung đồ vật hoặc ở lâu trong phòng kín có thể làm tăng nguy cơ lây lan các bệnh đường hô hấp.

Cha mẹ không thể bảo vệ trẻ khỏi mọi tác nhân gây bệnh. Tuy nhiên, việc hình thành những thói quen giúp trẻ giảm nguy cơ lây bệnh hô hấp có thể hạn chế khả năng tiếp xúc với mầm bệnh, đồng thời giúp trẻ chủ động bảo vệ sức khỏe khi đến trường.

Vì sao trẻ dễ mắc bệnh hô hấp khi đi học?

Các bệnh hô hấp thường gặp ở trẻ bao gồm cảm lạnh, cúm, viêm họng, viêm mũi họng, viêm phế quản và một số bệnh do virus đường hô hấp khác. Tác nhân gây bệnh có thể lây qua giọt bắn, các hạt chứa virus trong không khí hoặc bàn tay, đồ vật bị nhiễm dịch tiết.

Trẻ nhỏ thường có một số hành vi làm tăng nguy cơ lây nhiễm như:

• Chưa biết rửa tay đúng cách;
• Thường xuyên đưa tay lên mắt, mũi và miệng;
• Dùng chung cốc uống nước, khăn hoặc đồ dùng cá nhân;
• Che miệng bằng bàn tay khi ho, hắt hơi;
• Tiếp xúc gần với bạn đang có triệu chứng;
• Sinh hoạt trong lớp học kín và đông người.

Vì vậy, hướng dẫn trẻ duy trì các thói quen giúp trẻ giảm nguy cơ lây bệnh hô hấp là điều cần thiết.

1. Rửa tay đúng cách và đúng thời điểm

Rửa tay là một trong những thói quen giúp trẻ giảm nguy cơ lây bệnh hô hấp đơn giản và dễ thực hiện. Bàn tay có thể tiếp xúc với tay nắm cửa, mặt bàn, đồ chơi, cầu thang và nhiều bề mặt dùng chung. Nếu trẻ chạm tay lên mắt, mũi hoặc miệng, mầm bệnh có thể xâm nhập vào cơ thể.

Cha mẹ nên hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng và nước sạch trong ít nhất 20 giây, đặc biệt vào những thời điểm sau:

• Trước khi ăn;
• Sau khi đi vệ sinh;
• Sau khi ho, hắt hơi hoặc xì mũi;
• Sau khi vui chơi ngoài trời;
• Sau khi chạm vào đồ vật dùng chung;
• Ngay khi trở về nhà.

Khi không có sẵn xà phòng và nước, trẻ có thể sử dụng dung dịch sát khuẩn dưới sự hướng dẫn của người lớn. Tuy nhiên, dung dịch sát khuẩn không thay thế hoàn toàn việc rửa tay khi bàn tay có nhiều bụi bẩn hoặc chất hữu cơ.

2. Che miệng và mũi đúng cách khi ho, hắt hơi

Nhiều trẻ có phản xạ dùng bàn tay che miệng khi ho hoặc hắt hơi. Sau đó, trẻ có thể chạm vào đồ chơi, sách vở hoặc tay bạn bè, khiến mầm bệnh tiếp tục lan truyền.

Trẻ nên được hướng dẫn thói quen giúp trẻ giảm nguy cơ lây bệnh hô hấp như:

• Dùng khăn giấy che kín miệng và mũi;
• Bỏ khăn giấy vào thùng rác ngay sau khi sử dụng;
• Rửa tay sau khi ho, hắt hơi hoặc xì mũi;
• Nếu không có khăn giấy, ho hoặc hắt hơi vào mặt trong khuỷu tay thay vì lòng bàn tay.

Cha mẹ nên làm mẫu và nhắc lại thường xuyên để hành vi này dần trở thành phản xạ tự nhiên của trẻ.

3. Hạn chế đưa tay lên mắt, mũi và miệng

Mắt, mũi và miệng là những vị trí mầm bệnh có thể xâm nhập vào cơ thể. Tuy nhiên, trẻ thường vô thức dụi mắt, ngoáy mũi, cắn móng tay hoặc ngậm bút khi học.

Để giúp trẻ thay đổi, mẹ nên thực hiện những thói quen giúp trẻ giảm nguy cơ lây bệnh hô hấp như: nhắc trẻ “không được sờ tay lên mặt” đồng thời giải thích ngắn gọn, dễ hiểu về lý do. Có thể nói với trẻ rằng bàn tay vừa chạm vào nhiều đồ vật nên cần được rửa sạch trước khi chạm vào khuôn mặt.

Bên cạnh đó, cần cắt móng tay cho trẻ thường xuyên, vệ sinh các vật dụng trẻ hay cầm và giúp trẻ từ bỏ thói quen cắn móng tay, ngậm bút hoặc cho đồ chơi vào miệng.

4. Không dùng chung đồ dùng cá nhân – Thói quen giúp trẻ giảm nguy cơ lây bệnh hô hấp 

Cốc uống nước, bình nước, thìa, khăn mặt, bàn chải đánh răng và khẩu trang đều có thể dính nước bọt hoặc dịch tiết đường hô hấp. Việc dùng chung những vật dụng này có thể làm tăng nguy cơ lây truyền mầm bệnh.

Cha mẹ nên chuẩn bị cho trẻ những đồ dùng cá nhân riêng, có ký hiệu hoặc ghi tên rõ ràng. Đồng thời, hãy dạy trẻ không uống chung chai nước, không dùng chung khăn và không đổi khẩu trang với bạn, kể cả khi đồ vật có vẻ vẫn sạch sẽ.

Đây là thói quen giúp trẻ giảm nguy cơ lây bệnh hô hấp nhưng thường bị bỏ qua, nhất là khi trẻ vui chơi hoặc ăn uống cùng bạn bè.

5. Chủ động giữ khoảng cách khi có người đang ho, hắt hơi 

Trẻ không cần xa lánh bạn đang bị bệnh, nhưng nên biết cách bảo vệ bản thân. Khi thấy người bên cạnh ho hoặc hắt hơi liên tục, trẻ có thể chủ động lùi ra một khoảng phù hợp, tránh đứng đối diện quá gần và báo cho giáo viên nếu bạn có biểu hiện mệt, sốt hoặc khó chịu.

Trong thời điểm bệnh hô hấp lây lan nhiều, thói quen giúp trẻ giảm nguy cơ lây bệnh hô hấp rất cần thiết, trẻ có thể đeo khẩu trang vừa vặn tại nơi đông người hoặc trong không gian kín theo hướng dẫn của gia đình, nhà trường và cơ quan y tế. Khẩu trang cần che kín mũi, miệng, ôm tương đối sát khuôn mặt và được thay khi ẩm hoặc bẩn.

Đặc biệt, nếu trẻ có biểu hiện sốt, mệt nhiều, ho liên tục hoặc nghi mắc bệnh truyền nhiễm, cha mẹ không nên cố gắng cho trẻ đến trường. Cho trẻ nghỉ học và được theo dõi, chăm sóc phù hợp vừa giúp trẻ hồi phục, vừa giảm nguy cơ lây bệnh cho các bạn.

6. Duy trì nền tảng sức khỏe tốt mỗi ngày

Không có thực phẩm hay sản phẩm bổ sung nào có thể bảo đảm trẻ không mắc bệnh hô hấp. Tuy nhiên, chế độ sinh hoạt hợp lý sẽ hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ miễn dịch và giúp cơ thể phục hồi tốt hơn khi bị bệnh. Đây cũng là một trong những thói quen giúp trẻ giảm nguy cơ lây bệnh hô hấp.

Cha mẹ nên giúp trẻ:

• Ngủ đủ thời gian phù hợp với độ tuổi;
• Ăn đa dạng các nhóm thực phẩm;
• Bổ sung rau xanh và trái cây trong bữa ăn;
• Uống đủ nước;
• Vận động thể chất đều đặn;
• Tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo;
• Tránh tiếp xúc với khói thuốc lá và thuốc lá điện tử.

Không nên tự ý cho trẻ dùng kháng sinh, thuốc dự phòng hoặc nhiều loại vitamin với mục đích “tăng đề kháng”. Kháng sinh không có tác dụng với virus và chỉ nên sử dụng khi có chỉ định của nhân viên y tế.

Cha mẹ cần phối hợp với nhà trường như thế nào?

Để các thói quen giúp trẻ giảm nguy cơ lây bệnh hô hấp phát huy hiệu quả, gia đình và nhà trường cần phối hợp nhất quán. Lớp học nên được thông thoáng, đồ vật thường xuyên tiếp xúc cần được vệ sinh hợp lý và trẻ cần có điều kiện rửa tay thuận tiện.

Cha mẹ cũng nên thông báo trung thực cho giáo viên khi trẻ mắc bệnh truyền nhiễm hoặc có triệu chứng đáng chú ý. Đồng thời, cần cập nhật quy định của nhà trường về thời điểm trẻ có thể quay lại lớp sau khi khỏi bệnh.

Nên đưa trẻ đi khám nếu xuất hiện các dấu hiệu như khó thở, thở nhanh, rút lõm lồng ngực, tím tái, li bì, bỏ uống, mất nước, co giật, sốt kéo dài hoặc tình trạng xấu đi nhanh chóng.

Kết luận

Hình thành thói quen phòng bệnh cho trẻ cần sự kiên trì và hướng dẫn lặp lại mỗi ngày. Sáu thói quen giúp trẻ giảm nguy cơ lây bệnh hô hấp gồm rửa tay đúng cách, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, hạn chế chạm tay lên mặt, không dùng chung đồ cá nhân, giữ khoảng cách phù hợp và duy trì lối sống lành mạnh.

Những thói quen giúp trẻ giảm nguy cơ lây bệnh hô hấp không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mắc bệnh, nhưng có thể góp phần hạn chế lây nhiễm và tạo cho trẻ kỹ năng chủ động bảo vệ sức khỏe trong môi trường học đường.